|
GRİP
 İnfluenza; Flu;
Solunum yollarının viral bulaşıcı hastalığıdır. Tüm vücudu etkileyen ağır enfeksiyona ve bazen ölüme yol açar. Gripten korunmanın bilinen en etkili yolu aşı olmaktır.
Grip virüsü her yıl sonbahar kış aylarına salgınlara yol açar. Her yıl üzerindeki yapıyı değiştirdiği için vücut tarafından tanınamaz ve hastalık oluşur. 7 ila 10 yılda bir kendisini tamamen değiştirip dünya çapında salgınlara yol açar. Her yıl ortaya çıkan virüs bir öncekinden farklı olduğundan korunmak amacıyla her yıl aşı olmak gerekir. İnsanlarda iki tipi grip hastalığına yol açar İnfluenza tip A ve tip B. Grip olan kişinin hapşırık, öksürük ve nefesi ile etrafa yayılan mikroplar havadan bulaşarak salgınlara yol açar. Ayrıca grip mikroplarının olduğu ortamlara dokunmakla da hastalık bulaşır.
Gribin soğuk algınlığından farkı nedir?
Grip tüm vücudu etkileyen bir hastalıktır, ağır seyreder ve yatağa düşürür. Soğuk algınlığının ise 300 den fazla virüsü vardır, genellikle burun boğazda sınırlı kalan hastalığa yol açar, şikayetler çok ağır değildir, ateş çok yükselmez.
Grip hastalığı için risk faktörleri:
· Kalabalık ortamlarda yaşamak ( huzur evleri, bakım evleri, kışlalar, okullar, yuvalar, vb.),
· Fiziksel ve Mental gerilik ( kendini koruyamamak ve kişisel temizlik, hijyen kurallarına uyamamak hastalık kapma riskini arttırır),
· Bazı kişilerde grip ağır seyreder ve komplikasyonlar daha sık görülür;
o 5 yaş altı çocuklar,
o 65 yaş üstü kişiler,
o Kronik akciğer hastalığı olanlar,
o Diyabet hastaları,
o Kalp hastaları,
o Karaciğer ve böbrek hastalığı olanlar,
o İmmün sistemi baskı altında olan hastalar;
§ HIV+ ve AİDS hastaları,
§ Kemoterapi radyoterapi görenler,
§ Kortizon kullanalar,
o Gebeler,
o 18 yaş altında olup sürekli aspirin kullanan çocuklar,
o Huzurevi ve bakım evlerinde kalanlar,
o Obez kişiler,
o Anoreksiya nevrosa hastalarında
grip hastalığı hem normalden çok daha ağır seyreder ve hem de ağır komplikasyonlar ortaya çıkar.
Grip şikayetleri:
Hastalar virüsü şikayetler başlamadan bir gün önce etrafa yaymaya başlarlar ve 5- 6 gün boyunca yayarlar. Yani kişiler daha hasta olduklarını fark etmeden hastalığı yaymaya başlarlar. Buda hastalığın neden bu kadar çabuk yayıldığını göstermektedir. Şikayetler hastalık kapıldıktan 1-2 gün sonra başlar. En sık görülen şikayetler:
· Yüksek ateş,
· Kas ağrıları,
· Üşüme, titreme, terleme,
· Aşırı yorgunluk,
· Baş ağrısı,
· İştahsızlık, bulantı, kusma, nadiren ishal,
· Hapşırık,
· Burun akıntısı,
· Öksürük ( öksürük şikayeti hastalık geçtikten sonra 2 -3 hafta sürebilir),
· Göz yaşarması,
· Boğaz ağrısı,
· Boyunda şişmiş lenf bezleri en sık görülen şikayetlerdir.
Şikayetler 7 – 10 gün içinde azalarak kaybolur. Öksürük ve halsizlik şikayetleri ise birkaç hafta daha sürer.
Grip komplikasyonları:
· Zatüre ( hem grip virüsüne hemde diğer mikroplara bağlı zatüre sık görülür),
· Sinüzit,
· Orta kulak iltihabı,
· Var olan hastalıkların kontrolden çıkması;
o Kalp yetmezliğinin artması,
o Böbrek, karaciğer yetmezliği,
o KOAH,
o Diyabet in kontrolden çıkması en sık görülen komplikasyonlardır.
 Teşhis: Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardım eder. Grip şikayetleri bir çok hastalıkla kolayca karıştırılır. Kesin teşhis kan, tükürük yada burun salgısından yapılan laboratuar testleri ile konur. Grip şüphelenilen hastada aşağıdaki testler yapılmalıdır:
· Tam kan sayımı,
· CRP,
· Sedimantasyon,
· Burun – boğaz salgısında İnfluenza A+ B testi,
Tedavi:
Hastalık anti viral ilaçlar ile tedavi edilebilir. Birçok hastada anti viral ilaca gerek olmaz. İlaçların etkili olabilmesi için şikayetlerin başlangıcından itibaren 48 saat içinde ilaca başlamak gerekir. Anti viral grip ilaçları riskli hastalara ve hastalığı ağır geçirenlere verilir. İlaçlar grip şikayetlerini ve süresini kısaltır, komplikasyonları büyük oranda azaltır. Grip virüsünde bu ilaçlara karşı direnç gelişimi başlamıştır.
İstirahat: hem hastalığın hafif seyretmesi, hem komplikasyonların az olması ve hem de diğer kişileri korumak amacıyla istirahat grip tedavisinin aslını oluşturur.
Tedavi sırasında bol sıvı tüketilmelidir. Ağrı kesici ve ateş düşürücüler şikayetlerin kontrol edilmesini kolaylaştırır. Dekonjestan burun açıcılar 3 günden fazla kullanılmamalıdır. Öksürük kesici ilaçlar şiddetli öksürükleri hafifletir.
Korunma: gripten korunmanın en güvenilir yolu her yıl aşı olmaktır. Grip aşısı grip mevsimi başlamadan Eylül – Ekim aylarında hazır olur. Korunmak için mümkün olan en erken dönemde aşı olmak gerekir. Aşının etkili olabilmesi için iki hafta geçmesi gerekir.Grip mevsimi sonbahardan ilkbahara dek sürer.
Grip aşısı kimlere yapılmaz?
Aşı aşağıdaki kişilere yapılmamalıdır:
· 6 aydan küçük çocuklar,
· Aşırı anafilaktik yumurta alerjisi olanlara,
· Daha önceki grip aşısında ağır alerjik reaksiyon gelişenlere,
· Guillain –Barre Sendromu hastalarına,
· Ateşi olan hastalara aşı yapılmaz.
Gripten korunmak için genel önlemler:
· Hasta iseniz işe okula gitmeyin,
· Hasta kişileri, çocukları işe, okula göndermeyin,
· Ellerinizi sıkça yıkayın,
· Kişisel temizlik ve hijyen kurallarına uyun,
· Şikayeti olan kişiler ile temas etmeyin,
· Hapşırır ve öksürürken ağzınızı kapatın,
· Kağıt mendili bir kez kullanıp atın,
· Ellerinizi yüzünüze sürmeyin,
Aşı olamayan yada olmamış kişilerin grip salgını sırasında anti viral ilaçlar ile korunması mümkündür. Bu koruma ilaç alındığı sürece etkili olur. Kısa sürelidir. İlaçla koruma:
· Grip ile karşılaşmış ve hasta olması büyük ihtimal dahilinde olan,
· Komplikasyon gelişme riski yüksek olan kişilere verilir.
İlaçla koruma aşının yerini tutmaz.
Referanslar:
7. Centers for Disease Control and Prevention. Asthma information for patients and parents of patients. Centers for Disease Control and Prevention website. Available at: http://www.cdc.gov/H1N1flu/asthma.htm . Updated September 15, 2009.
9. Diseases—I: Influenza fact sheet. American Lung Association website. Available at: http://www.lungusa.org . Published September 2007.
14. Key facts about seasonal influenza (flu). United States Centers for Disease Control and Prevention website. Available at: http://www.cdc.gov/flu/keyfacts.htm . Updated March 12, 2009.
|
