 RİKETSİYA VE OSTEOMALAZİRickets and Osteomalacia;
Vitamin D eksikliğine bağlı kemik hastalıklarıdır. Çocuk yaşta ortaya çıkarsa Riketsiya, erişkin yaşta ortaya çıkarsa Osteomalazi denir. Vitamin D eksikliğine bağlı olarak kemiklerde mineral kaybı olur ve kemikler zayıflar, yumuşar, şekli bozulur, çabuk kırılır, zor iyileşir.
Neden olur?
Riketsiya ve Osteomalazi vitamin D eksikliği sonucu olur. Vitamin D eksikliği:
· Kötü beslenme,
· Güneş görmeme,
· Anormal Vitamin D metabolizması,
· Alınan vitamin D ye karşı vücut direnci var ise ortaya çıkar.
Vitamin D vücutta kalsiyum ve fosfat metabolizmasını düzenler. Kemiklerdeki kalsiyum ve fosfat miktarını belirler. Vitamin D yağda eriyen bir vitamindir hem gıdalar ile alınır hem de vücutta güneş ışığı ile üretilir. Et, süt, balık, balık yağı ve mantar vitamin D açısından zengin besinlerdir.
Riketsiya ve Osteomalazi nin en büyük sebebi yeterli D vitamini alamamaktır. Bununda en büyük sebebi yetersiz beslenme, yeterli güneş ışığı görmemektir. Laktoz intoleransı olanlarda D vitamini emilimi bozukluğu ve hastalık görülür.
Nadiren vitamin D emilimi ve metabolizmasını bozan hastalıkalra bağlı Riketsiya ve Osteomalazi ler görülür:
 · Böbrek problemlerine bağlı:o Genetik bir böbrek problemi olan vitamin D ye dirençli raşitizm,
o Renal tubüler asidoz, kemik kalsiyumu kaybedilir,
o Kronik böbrek yetmezliği ( D vitamin metabolizması bozulur),
o Diyaliz hastaları,
· İnce barsak hastalıklarında Vitamin D emilimi bozulur,
· Karaciğer ve pankreas hastalarında,
· Kanser hastalarında,
· Bazı ilaçlara bağlı olarak:
o Fenitoin, fenobarbital, dilantin gibi epilepsi ilaçları,
o Asetazolamid,
o Amonyum klorür,
o Disodyum etidronat,
o Fluoride tedavisi,
· Bazı zehirlenmelerde:
o Kadminyum,
o Kurşun,
o Aluminyum,
o Bayat tetrasiklin zehirlenmelerinde D vitamini metabolizması bozularak Osteomalazi ve raşitizm ortaya çıkar.
Hastalık daha çok kimlerde görülür?
Raşitizm ve Osteomalazi daha çok :
· Güneş görmeyen insanlarda,
· 6 ay – 2 yaş arası çocuklarda,
o Uzun süreli anne sütü alan çocuklarda ( anne sütünde D vitamini azdır),
o D vitamini takviyesi almayan,
o Kötü beslenen çocuklarda,
· 50 – 80 yaş arası yaşlılarda,
· Laktoz intoleransı olup D vit. Takviyesi almayanlarda,
· Ailede Riketsiya öyküsü olanlarda
Hastalık daha fazla görülür.
Riketsiya ve Osteomalazi ne şikayete neden olur?
· Kemik ağrıları,
· Kemiklerde hassasiyet,
· İskelet deformiteleri, eğrilikleri,
· Çarpık bacak, O veya X deformiteleri,
· Kuş göğsü deformitesi,
· Omurga eğrilikleri,
· Büyüme geriliği, kısa boy,
· Kolay kemik kırıkları, zor iyileşme,
· Diş anormallikleri,
· Dişlerde gecikme ve çarpıklık,
· Çabuk diş çürümesi,
· İştahsızlık, kilo kaybı,
· Uyuma zorluğu, uykuya dalma problemi,
· Kas gelişiminde gerilik, kaslarda zayıflık,
· Geç yürüme.
Teşhis nasıl konur?
Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcı olur. Riketsiya ve Osteomalazi düşünülen hastalardan aşağıdaki testler istenir:
· Kanda 25 hidroksi vitamin D,
· İdrar tahlili,
· Kan ve idrarda Kalsiyum,
· Kan ve idrarda Fosfat,
· Alkali Fosfataz,
· PTH bakılır.
Görüntüleme yöntemleri ile kemik grafileri çekilir.
Tedavi:
Raşitizm ve Osteomalazi tedavisi hem altta yatan sebebin tedavisi hemde bozulmuş olan kemiklerin düzeltilmesi, şikayetlerin giderilmesi şeklindedir.
Altta yatan sebebin tedavisi:
· Diyete ek olarak;
o Vitamin D eklenmiş süt ürünleri,
o Vitamin D den zengin gıdalar ile beslenme ( balık, yumurta vb.),
o Vitamin D ile birlikte kalsiyum ve fosfat takviyesi,
o Biyoaktif vitamin D verilmesi,
· Güneş ışığı takviyesi yapılır.
Semptomların tedavisi amacıyla:
· Kemik deformitelerini engelleyici gereçler ve korseler,
· İleri vakalarda kemik deformitelerinin cerrahi olarak düzeltilmesi gerekebilir.
Korunma:
Riketsiya ve osteomalaziden korunmak için;
· Vitamin D den zengin süt ve süt ürünleri kullanılması,
· Vitamin D ile birlikte kalsiyum, fosfor ve mineral takviyesi,
· Güneş ışığı, günde 15 dakika güneş banyosu yeterlidir, koyu tenli kişilerin daha uzun süre kalması gerekir,
· Uzun süre anne sütü alan bebeklere D vitamini takviyesi gerekir.
Referanalar:
5. Balk SJ; Council on Environmental Health; Section on Dermatology. Ultraviolet radiation: a hazard to children and adolescents. Pediatrics. 2011;127(3):e791-817.
6. Berkow R, Beers MH, Fletcher AJ, Bogin RM. The Merck Manual of Medical Information—Home Edition . New York, NY: Simon and Schuster, Inc; 2000.
7. Centers for Disease Control and Prevention website. Available at: http://www.cdc.gov/ . Accessed July 14, 2009.
8. Grant WB, Boucher BJ. Requirements for Vitamin D across the life span. Biol Res Nurs. 2011;13(2):120-133.
9. Rickets. US National Library of Medicine website. Available at: http://www.nlm.nih.gov/ . Accessed July 14, 2009.
11. Wagner CL, Greer FR, American Academy of Pediatrics Section on Breastfeeding, American Academy of Pediatrics Committee on Nutrition. Prevention of rickets and vitamin D deficiency in infants, children, and adolescents. Pediatrics. 2008;122:1142-1152.
|
A'DAN Z'YE HASTALIKLAR 